Thursday, 20 September 2012

Blog thar thu

Blog hi 2010 February thla atang khan ka siam ve tan a. Ka nun a tihlimin, ka rilru a thu awm te ziah chhuah nan ka hmang ve nauh nauh a. Mahse ka blog hmasa chu a link Address leh Email ka hmante chu ka duhthu a sam loh em avangin kum hnih zet ka lo tuaihnum ve tawh ka blog chu kalsanin Blog thar tihian ka siam ve ta a, mahse ka thian tam tak leh ka blog min tlawh sak thintute erawh ka ui ngei mai. He ka blog tharah hian min rawn tlawh leh fo turin ka beisei che u a nia.

HRINGNUN Chapter-5

Lo tangkaipui mi pakhat tal an awm tak mialin, ka chanchin tawite kan zep leh zuai teh ang.

Ruihhlo ringawt mai buaipui ka hman hlelh thin na ata Pathianah piantharna ka han chan ve tirh khan, kan chhungkua chu retheihna khur thuk takah kan lo tal lut tawh a. Rawngbawlnah ngaiin Revival Team te zuiin ka hman hlel ve thin a, mahse chungah chuan mittui tla chunga ka zin chhuah kha ava tam em!! Thian ten Bag nalh tak tak leh Beding mawi tak takin an tel a, an mahni ta ngei an rawn hmang a, kawr thar nalh tak tak nen an rawn inchei a, kamis thar emaw kekawr thar emaw hi kan zin chhuah dawn apiang hian an rawn nei thei deuh reng thin a. Kan zin chhuah dawn zan hian engmah neih ka nei ve ngai silo, leina tur pawh vana rah ang mai kha a ni thin a. Ka Nu khan mi bag hawh tur a zawng kual a, hun rei tak tak champui tur chuan tuman an bag tha min hawh tir phal heklo, bag hlui rawng da tawh tak, a zipper pawh tha tawhlo, a thuina peh hiai huai mai chuan ka thawmhnaw neih ve chhun chhun, kum hmasa christmas a ka Pa min thui sak te chu ka khung tan a. Beding telna tur pawh ka nei silo a, kan puanhlap pakhat hlui tawh tak chuan ka mutbu mi hmuh atan pawh a mawilo tak mai, Lapaw lang heng hung tawh leh ka Lukham puanthem a ip hnawh puar ruh tung mai chu ka tel muk ve nasa thin a. Rawngbawlna hmunah mutbu kan han siam sang sang a, thian ten Sleeping bag nen, Sava hmul a siam Lukham dup nuam tak takte, Blanket nalh tak takte an phawrh sang sang a, ka mutbu ka han phah ve a,... Ka rilru a na a, keimah ka inkhawngaih a, ka mittui hi thiante hriat loh hian a far zung zung fo thin. Camp kan chhuak a, Pathianniah Thianten thuamhnaw nalh tak tak leh Kawrchung nen an inchei laiin, kamis banbul rawng da lam tawh chu Pathianni a incheina ka neih chhun ani a, pheikhawk Bazara Rs.250 man ka Nu min lei chu ka bun ve ran thin bawk a. Pathian lakah hian ka vui lek lek thin!! Chutiang chuan kum 4 chhung khan ka hun ka hmang thin a, hlimna leh lawmna tam tak nei thinin, pathian hnathawh kan rawngbawlnaah lang thin mahse, ka retheihna chuan min tahtir fo thin.

Hun alokal deuh a, Kohhranah theihtawpin ka inhmang ve a, ka retheihna chuan min tibuai hle mai a, KTP leh kohhran thiltihna thenkhata tel ve ka zah chang a tam ta! Pathianthu sawite chu ka tim deuh dui reng a, mahse hei hi ka hria, PATHIANIN ENGKIM A NEI tih hi.

Zanah ka mut dawn apiangin Pathian hnenah ka thlen thin a, beisei tur a awm loh hnu pawhin Amah ka beisei tlat a. Ka tawngtaina ber ni thin chu,''Lalpa, i rawng ka bawl vena te hi alo zau zawk theih nan leh, tun aia ka thawh hlawk zawk theih nante, miten i thu ka sawi an ngaihchan theih zawk nan kan retheihna atang hian min khai chhuak rawh''tiin ka dil thin a. Pathianin min la chhang dawn tih hi ka ring tlat a, kum a liam zel a, ka dil ngai ka dil reng a. Lalpa chuan amah beisei tlattute chu a hawisan hlen ngai lo!! Ka unau ten sawrkar hna an han hmu ve ta nak nak a, chung pawh kan beisei phak loh hlir maiin hna an han hmu a. Kei erawh chu hna min pe ve talo tun thleng mai hian, Ama rawngbawl turin min duh a nih ka ring mai a.

Tunah phei chuan kan hausa ta ka tihna nilovin, kha ka dinhmun ata kha Lalpan mangang taka ka dil thinna kha min chhang ta!!

Kohhran lamah lah ka thlen phak pawh ka rin ngam ngai loh rawngbawlna pawimawh tak takah min hlang kai a, KTP leader nihna hial te pawh ka lo chelh ve tawh a, khawtlangah nise mite nih chak em em dinhmun tam takah min hlang kai a, ava ropui em!! Lalpa hi, rintlak, innghahna tlak, amah beiseitute hnena a chakzia tilang thin a ni. Ka duh zawng zawng erawh min pe lo, mahse, ka mamawh engkim erawh min pe thin.

Lalpa hi enge ka pek ve tak ang le? Tih hi ka inzawhna a ni reng fo tawh ang.

Natnatically

A nia lawm, khatih hun chhung khan khawvel hi a hrehawm em a sin, ka tan hian. Val hi a val theih tak tak loh a, Nuih a za tawi tarh mai a, ka thluak lah chu a chawlawl ta emaw ni tih mai turin a bing mup mup mai a, Mahni tawka chaw hehlo mi nih naklai chuan chaw kuttum tiat lek pawh tep niap niap chungin ka lem thei hram hram chauh kha a ni si a.

Ni 8 chhung zet mai pawn chhuak thei miahlo tura min bawih bet tlat a, khuma min nam bet tlat theitu kha natna lungkuailo tak mai nen khan intawn leh hi ka hlauh berte zinga mi a ni ngei ang mawle. Kan khaw lui te tak te te aṭangin Tlawng lui a ruang an hmuh thute thlengin ka ngaihtuah a. Kan kawmchhak pa Mamit kal lo haw theilo an buaipui te leh Tetea leh Ruth-i bo dan mak danglam tak mai leh an ruang an hmuh loh chhan turte thlengin chhui chhuak ta vek te hian ka inhre rum rum. Ka ngaihtuahna tawi mang mup mai chuan a ngaihtuah kim angreng phian lawi si.

Ni 8 lai pawn chhuak ta lo chuan a Ni 9 na a kan kawtkai pel a khua kan chuan ve leh zet kha chu, Ar khual an sawi ang maiin ka ṭi duk a, Phai ui kaih thlen hlim ang maiin mikal velte chu ka melh ang zuk zuk a. He dinhmuna min din tirtu Natna, natna mai pawh ka ti duh lo, natnatically hi ka va haw tak em.

'Mahse' tih hi a awm tlat. mahse, khatianga dam leh maithei natna ka tawrh mai pawh hrehawm ka tih em em lai khan, natna an dampui tawh dawnlo a ni tih hriat ngawih ngawih tuartute hlim taka an nui thei si te, thihna meuh an tawh pawh a, Pathian la fak talh talh theite nun hi ka ngaihtuah thlen chuan Ṭahna ruama tuihna thar chu an zawng hmu bik a nih dawn hi ka ti ta a.


Ntana leh hrehawmna ten a bawm mek lai leh, Chhiarna rapthlak leh Vanduaina ten a bawhbeh mek lai pawh a hlimna tak tak nun, lungawina nen a tuar zeltute nun hi Hringmi kan chan chhung hian a ai awhawm hi a lo awm silo. Chu nun nei tur chuan min pe theitu Lalpa hnena in pek zel mai hi ka lo thlang leh ṭhin.

Beiseina

Bikbona hmun nuam.
eng awm chhun a thim pawha
ruihna hlo duh awm
ruah karah khaw thiang
rinna-in mi thlir tir a
hling aiah pangpar"
hringnun zin kawng zawh a nuam,
tum ram thlen ai paw'n.
arsi piah ramah
mi hruai, mi thlen lo mahla,
ka chakna i ni."




Chhum thim chha tak a lo lang a, kawlah ni a chhuak tawh dawnlo em mi ti a, furpui an tuar tlawk tlawk ang mai hian, hringnunah hian beidawnna in min hual vel a, ka velah thimin min bawm a, beiseina ni eng chu lang mai tur hian a mawi thin silo.

Thinlung a chau zova, rilru a in Ar bo a zawng a, hmuh tur erawh a awm silo! A chhan leh vang ka dap a, khuarkhurum thuk tak a kharhnan tlat ang mai a ni. Ka hawi vel a, vanduaina ten sipai rual ang maiin min rawn nang ching ta.

Lung kan mawl vang emni?

Ka awih teuhlo, kiltinah hmasawnna a lo thleng a, kan rahka tinah hmasawnna chuan min lo hmuak zel a, kawmchhak pa in hma a sawn viau chuan kawmthlang pa pawhin hma a sawn ve hun alo thleng tep a ni an ti maw? A ni mahna le!! Khawvel hian zahawmna a neih chhun chu Upa te hi an ni an ti em khah? Chutiang chuan kan ngai chiah em? Kum atam pauh leh kan hlutna a sang an ti, kei erawh chuan a teuh loh zia ka hria. Leihlawn rahka tinah hian kan hlutna a tlahniam zel zawk a ni lawm ni?
    “Hmanah chuan hmanah chuan Vai lal nupui ka ni a, tunah chuan tunah chuan ka pu Saza nau ka awi e..” tih hla thu hlui zet hian kei chu min vel thin. Hmanah chuan ka hluin ka mawi ve mahna, nakin lawkah chuan..tiin ka hlutnain tangka 30 pawh a buk uai zo lo ang a, Bukna khai kan a nih rual hian ka lamah bukthleng chu a uaifual silo ang tiin ka ngaihtuah thin.
     Naupang tualchai rual lek kan nih lai kha, kum tam ala vei hmain ngaih chang ka ngah ta. Khang hun ang laiah khan kan nun hi han lut leh dawn chhin ila, thangthar khawchhak mifing aia fing zawk mah, mahni chanvo leh right hre bel hler hlurte hi a kawngkhar te takte ah khan an palen leh nulen em vang ni hran hauh lo hian an leng hian ka ring lo tawp.
    Thiamna sang zawk nei thangtharte hian, Thalaite Khawvel tiin kan hun kan hrilhfiah e kan ti a ni maw? Thangthar mifing rual zingah hian kan rual u ten an at vang ni silo hian luh zai an rel thei ta lo!! Kei chuan hei hi hmasawnna nilovin Hrichhia a ni ka tih tlat loh chuan ka lungawi thei lo tawp ang.
    Vana Arsi te khi telescope neilo mahla han thlir ve tehreng u, Chhohreivung hian a chunglama awm kumhlun turin Arsi pathum zingah khian remna a siam ngailo, Chungnung ber chuan a hnuaihnung ber nih hun angah a sin. Thangtharte erawh hi zawngin Ai a upa te zahna kan vawn thin kha kawng kawi tinah kan thlauh then zel a, “Aia upa te zah thiamin an thute awihin zawm fo rawh” tih hlate ai chuan “Its My Life” tih tawngkam tawite hi kan bengah kan thun hnem ta lutuk a, kan rual u ten kan zingah hmun an chang ve ta meuh lo. Hei hi kan fin vang ni tak maw?
    Khawtlanga min uap lumtu rual u te kha khawnge an awm zawh tak le? Kohhran inkhawm tiphuisuitu tar chaklo zawkte khan khawi hmun nge an chan tak? Chhungkua thlamuang taka an thlazar hnuaia min humhim thintu i Pi leh Pu te kha khawnge i thuhruk zawh tak le? I changkanna leh i finna te hian an hmel pawh lan ngam lovin a thukru ta em ni? Changkanna kawng bo tak chu ava ni em!
    Zan thim hnuaia tleirawl te in val upa thankin zet a vau khur khur mai ka hmuh chang hian, kum tlemte a lokal leh huna a vautu chan tur chu hetiang ai nasa mah hi ala ni dawn tih ka ngaihtuah thin. France ho thufing mawi tak pakhat a awm, “I ram leh i nun humhim nan aia upate zah rawh” tih tawngkam hi Mizo thangtharte hian i zir tha leh ang u.
    Kan finna leh thiamna te, kan changkanna leh hmasawnna te hian aia upa kan zahna thin kha a la bo a, an mahni a tawmim tir a nih chuan hmasawnna kawng bo, Finna mei bul, Changkanna khingbai a ni ka ti lo theilo.
    Hmanni mai ngaihtuah pawhin tun dinhmuna a upa te zahna leh chawimawina rilru kan nei tlem ta em em mai hi Thangtharte hmasawnna leh finna vang a nih ka ring thei thlawt lo, Thangthar mifing te hi Lung kan mawl vang em ni zawk?

Hosana ka neilo

Kum 20 zet chu a lo liam ve ta dawn reng mai. Kan Naupan lai khan Tumkau Ni hi nghakhlel tak khan kan thlir thin a, "Hosana Lalpa Hminga lokal chu a eng a thawl e...." tiin kan au rual a, kan Sunday School zirtirtu fel leh inpe tak takte khan min han kaihruai a, Lalpa fak zawng zawng zingah hian theihtawp chhuah a faktu leh tihtakzeta au kha kan ni ber awm e. Tumkhat kha Kan Zirtirtu ten Tumkau nei lovin tumah lokal loh tur a ni a, Tunkar chhungin lo ngaihtuah lawk vek tur a ni an ti a. Ka Pa lah chu a damlo a, Ka Nu in ramah riaklutin hna a thawk bawk si.. Kan In velah han ken tur mai a awm si alo. Kha mi tuma Hosana-na lama kal ka chak zia kha aw. Tumkau neilo chuan ka kal duh hauh silo. Dar 7 vel a lo rik chuan Kawngzawh chu an thawm ka hre phak ta. Rang takin In atangin ka tlan chhuak a, Naupang hlim taka Kawngzawh an zai rual thap thap ka hmuh chuan, Ka mittui hi a luang zawih zawih a, Tap pur chung chuan an Kawng zawh lai chu ka lo thlir reng a. Kan Zirtirtu Fel tak mai pakhat chuan min rawn hmu a. "Hawh le lokal ve ta che, ngatinge i tah a.." a ti a. Ka tawng chhuak lawk thei lo, Dar chhin awk awk khawp a lungchhia aka inhnit faih faih hnu chuan "Hosana ka nei ve lo" tiin ka lo chhang a. Chutia min hmangaih taka ka harsatna min zawttu an han awm chu, ka lung a chhe zual sauh ni hian ka hria. Kan Zirtirtu chuan Ama Tumkau ken lai chu min pe a, "Kal rawh le, kan kal rual zel dawn nia, hei i ta tura ka lo ken a nia.." tiin min kai a. Hlim takin ka zui a, ka thiante aurual rual chuan hrawk phiar tawng tawngin ka au ve a. Khang hunte khan kum tam min liam san ta. Ka damloh nikhua khan Sunday School a kan Zirtirtu te kha ka ngai ber thin a, min tawngtai sak a, min rawn kan changte khan ka va lawm thin tehlul em. Ka ngaisang a, an ni aia rin leh ngaihsan dang tumah ka nei ngai lo. Khatiang taka ka rilru chhungril tak a ka dah sang thei kha an rawngbawlna ah khan an lo inpe em mai a. Ngaihsan tlak hi an lo va ni em? Kan khua atanga 20 Km. vela hlaah kan Bial chhung a mi Kohhran(Khua) pakhat a awm a, khami hmunah khan Motor in a kal theih a ni siloh a. Naupang Inkhawmpui kan neihte khan Kan Zirtirtute khan min inpuak chhawk a, min paw thleng zak zak thin, Min paw chung khan an kokichhuan bawk a!! Ka theihnghilh theilo. Tun thleng hian Nitin School a kan Zirtirtu hluite ai hian Sunday School a kan Zirtirtute kha chhungril takah hian ka la zahin ka la dah sang zawk em em a ni. Tunlai Sunday School a zirtirtute hi enge kan an ve le? Khatiang dinhmun kha kan naupangte lakah hian kan la hlawh chhuak ve phak ang em aw ka ti thin. Tunhnua Sunday School Zirtirtu ka nih ve hnute hian ka tluk loh zia hi ka hre chhuak fo thin.

Josana ka neilo

Kum 20 zet chu a lo liam ve ta dawn reng mai. Kan Naupan lai khan Tumkau Ni hi nghakhlel tak khan kan thlir thin a, "Hosana Lalpa Hminga lokal chu a eng a thawl e...." tiin kan au rual a, kan Sunday School zirtirtu fel leh inpe tak takte khan min han kaihruai a, Lalpa fak zawng zawng zingah hian theihtawp chhuah a faktu leh tihtakzeta au kha kan ni ber awm e. Tumkhat kha Kan Zirtirtu ten Tumkau nei lovin tumah lokal loh tur a ni a, Tunkar chhungin lo ngaihtuah lawk vek tur a ni an ti a. Ka Pa lah chu a damlo a, Ka Nu in ramah riaklutin hna a thawk bawk si.. Kan In velah han ken tur mai a awm si alo. Kha mi tuma Hosana-na lama kal ka chak zia kha aw. Tumkau neilo chuan ka kal duh hauh silo. Dar 7 vel a lo rik chuan Kawngzawh chu an thawm ka hre phak ta. Rang takin In atangin ka tlan chhuak a, Naupang hlim taka Kawngzawh an zai rual thap thap ka hmuh chuan, Ka mittui hi a luang zawih zawih a, Tap pur chung chuan an Kawng zawh lai chu ka lo thlir reng a. Kan Zirtirtu Fel tak mai pakhat chuan min rawn hmu a. "Hawh le lokal ve ta che, ngatinge i tah a.." a ti a. Ka tawng chhuak lawk thei lo, Dar chhin awk awk khawp a lungchhia aka inhnit faih faih hnu chuan "Hosana ka nei ve lo" tiin ka lo chhang a. Chutia min hmangaih taka ka harsatna min zawttu an han awm chu, ka lung a chhe zual sauh ni hian ka hria. Kan Zirtirtu chuan Ama Tumkau ken lai chu min pe a, "Kal rawh le, kan kal rual zel dawn nia, hei i ta tura ka lo ken a nia.." tiin min kai a. Hlim takin ka zui a, ka thiante aurual rual chuan hrawk phiar tawng tawngin ka au ve a. Khang hunte khan kum tam min liam san ta. Ka damloh nikhua khan Sunday School a kan Zirtirtu te kha ka ngai ber thin a, min tawngtai sak a, min rawn kan changte khan ka va lawm thin tehlul em. Ka ngaisang a, an ni aia rin leh ngaihsan dang tumah ka nei ngai lo. Khatiang taka ka rilru chhungril tak a ka dah sang thei kha an rawngbawlna ah khan an lo inpe em mai a. Ngaihsan tlak hi an lo va ni em? Kan khua atanga 20 Km. vela hlaah kan Bial chhung a mi Kohhran(Khua) pakhat a awm a, khami hmunah khan Motor in a kal theih a ni siloh a. Naupang Inkhawmpui kan neihte khan Kan Zirtirtute khan min inpuak chhawk a, min paw thleng zak zak thin, Min paw chung khan an kokichhuan bawk a!! Ka theihnghilh theilo. Tun thleng hian Nitin School a kan Zirtirtu hluite ai hian Sunday School a kan Zirtirtute kha chhungril takah hian ka la zahin ka la dah sang zawk em em a ni. Tunlai Sunday School a zirtirtute hi enge kan an ve le? Khatiang dinhmun kha kan naupangte lakah hian kan la hlawh chhuak ve phak ang em aw ka ti thin. Tunhnua Sunday School Zirtirtu ka nih ve hnute hian ka tluk loh zia hi ka hre chhuak fo thin.